Bergen – norweskie miasto i gmina leżąca w regionie Hordaland, na styku Morza Północnego i Norweskiego.
Bergen jest drugim co do wielkości miastem kraju, liczy 250 000 mieszkańców (2008). Nazywane jest bramą do fiordów i znajduje się na liście światowego dziedzictwa UNESCO. Panuje tu specyficzny klimat – występuje tu największa na świecie amplituda opadów.
Vest-Agder (Zachodni Agder) to jeden z 19 regionów Norwegii.
Jest to region najbardziej wysunięty na południe, położony nad Skagerrakiem. Graniczy z regionami Rogaland i Aust-Agder. Region Vest-Agder odpowiada istniejącemu do 1918 roku okręgowi “Lister og Mandals amt”. Razem z Aust-Agder tworzy region Sørlandet, dawniej Agder.
Stolicą regionu jest Kristiansand. Vest-Agder podzielony jest na 15 gmin, w tym 5 grodzkich.
Hordaland to jeden z 19 okręgów, na które podzielona jest Norwegia. Graniczy z regionami Sogn og Fjordane, Buskerud, Telemark, Rogaland a od zachodu z Oceanem Atlantyckim (Morze Norweskie).
Administracyjnym centrum okręgu jest miasto Bergen. Powierzchnia Hordaland to 15 460 km², zamieszkuje go 453 574 osób (2006).
Zamek Akershus (Akershus Slott), najlepiej zachowany zabytek średniowiecza, leży na sterczącym półwyspie niemal w centrum Oslo. Atmosfera tej okolicy jest jednak zupełnie odmienna od panującej w śródmieściu.
Najstarsza twierdza została zbudowana na skalistym wzgórzu nad zatoką ok. 1300 r. Kiedy rządy objął Chrystian IV (1596-1648) zamek miał za sobą już kilka oblężeń, zawsze zakończonych niepowodzeniem. Król pasjami wznosił grody, a poza tym miał wiele serca dla Norwegii, którą za swego panowania odwiedził ok. 30 razy, a więc więcej niż wszyscy inni władcy z czasów unii duńsko-norweskiej razem wzięci.
Gdy w 1624 r. Oslo padło ofiarą pożaru, król wykorzystał sposobność i kazał przenieść miasto na drugą stronę zatoki z okolic ujścia rzeki Alna ku podnóżu wzniesień Ekeberg. Rozkazał odbudować miasto na obecnym miejscu i nazwać je Christiania, pod którym to mianem było znane aż do 1925 r. Poza tym zmodernizował zamek w stylu renesansowym, a obok zbudował nową fortecę, Akershus Festning, która miała oprzeć się bombardowaniom dzięki solidnym ziemno-kamiennym obwarowaniom i wysuniętym bastionom. Twierdza, kilkakrotnie przebudowywana i powiększana, a w końcu przedzielona przez Kongens gate, do dziś częściowo pełni funkcje militarne.
Do kompleksu Akershus prowadzi kilka bram, ale najlepiej wejść od zachodniego krańca Myntgata, skąd prowadzą dwa znakowane szlaki. Jeden z nich wiedzie do Christiania Bymodell (VI-VIII wt.-nd. 10.00-16.00; 20 kr), gdzie można oglądnąć makietę miasta z roku 1838, a także poznać historię Oslo (lata 1624-1840) z prezentowanego tu pokazu audiowizualnego; całość pozwala na uzyskanie pełniejszego obrazu zmian, które zaszły w mieście od czasów, gdy na straży wąskich uliczek stała forteca Akershus. Drugi – prowadzi do bocznej bramy w okalającym zamek murze, obok której znajduje się niedawno otwarte (i straszliwie nudne) muzeum z centrum informacyjnym. Organizatorzy przeprowadzili tu przedziwna próbę połączenia dziejów zamku z najnowszymi poglądami na temat ochrony środowiska. Kawałek dalej zaczynają się dwa kolejne szlaki, z których jeden prowadzi w górę do zamku, oferując dodatkowe atrakcje w postaci imponujących widoków na zatokę.
W niedawno odnowionym zamku (Slott; V-poł. IX pn.-sb. 10.00-16.00, nd. 12.30-16.00; kon. IV i poł. IX-X tylko nd. 12.30-16.00; 20 kr. bezpł. wycieczka z. przewodnikiem o 11.00, 13.00 i 15.00, nd. 13.00) o dwu wieżach i wysokich szczytach odbywają się obecnie imprezy państwowe z udziałem gości zagranicznych, natomiast trasa zwiedzania prowadzi przez puste sale i do kaplicy. Labirynt sal i korytarzy jest sterylny i bezduszny; ciekawe są jedynie podziemne przejścia i lochy, a także mauzoleum królewskie. Pomimo szpitalnej stylistyki wnętrz, zamek ma szczególne znaczenie w historii Norwegii, gdyż tu właśnie w latach wojny mieściła się siedziba władz hitlerowskich.
W śródmieściu znajduje się tylko jedno godne uwagi miejsce, Galeria Sztuki (Kunstmuseum), mieszcząca się w jaskrawym, nowoczesnym gmachu przy Stortorget 2.
Specjalizuje się ona w czasowych wystawach sztuki współczesnej (wstęp za dodatkową opłatą) lecz ekspozycja stała jest bardzo ciekawa. Składają się na nią niezbyt liczne, choć reprezentatywne prace najbardziej znanych artystów norweskich, począwszy od Johana Dahla i Christiana Krogha, a na Munchu i Eriku Werenskioldzie skończywszy. Warto zwrócić szczególną uwagę na niezwykłe pejzaże pędzla jednego z mniej znanych twórców norweskich, Axela Revolda (1887-1962), ucznia Matisse’a i wielbiciela Cezanne’a, który wiele lat spędził za granicą, a po powrocie do ojczyzny zastosował poznane techniki, aby przedstawić swój ulubiony temat – krajobraz północnej Norwegii. Typowym przykładem zainteresowania tą tematyką jest wspaniale skomponowane płótno Nordland (1930), o żywej kolorystyce.
Czynne poł. VI-VIII pn.-śr. 11.00-16.00 i czw.-nd. 11.00-17.00; w pozostałym okresie wt.-nd. 11.00-16.00; 30 kr, zwiedzanie z bezpł. objaśnieniami w jęz. ang. codz. w VII o 13.00, VIII-VI sb.-nd. o 12.00)
To stosunkowo młode miasto, założone niespełna sto lat temu, jest ważnym nie zamarzającym portem służącym do wywozu rudy żelaza z północnej Szwecji. Charakter miasta wyraźnie określają potężne metalowe konstrukcje, które zdominowały prawie cały Narwik od portu aż po centrum.
Wbrew pozorom gmatwanina wszelkiego rodzaju rur, ruchomych taśm i kominów prezentuje się dość imponująco i nadaje miastu specyficzny urok. Pierwszymi mieszkańcami Narwiku byli budowniczy linii kolejowej prowadzącej do kopalń w Kirunie za granicą szwedzką. Praca, do jakiej zostali zmuszeni, stanowiła morderczy wysiłek – co roku w marcu przez cały tydzień obchodzone jest święto dedykowane pamięci robotników. Tańcom, śpiewom i biesiadowaniu towarzyszą parady mieszkańców przebranych w XIX-wieczne kostiumy. Prężny okres rozwoju miasta przerwała II wojna światowa. W czasie inwazji na Norwegię wojska niemieckie, chcąc przejąć kontrolę nad portem, kilkakrotnie atakowały Narwik, o czym przypominają tkwiące w morzu do dziś szczątki niemieckich niszczycieli oraz setki grobów żołnierzy na cmentarzu w północnej części miasta.
Po wojnie centrum Narwiku zostało w całości odbudowane i wydaje się nie mieć nic wspólnego z tragiczną historią miasta. Jedyny wyjątek stanowi Muzeum Wojny (Krigsminnemuseum; pocz. VI-kon. VIII pn.-sb. 10.00-22.00, nd. 11.00-17.00; III-pocz. VI i kon. VIII-IX codz. 11.00-15.00; 25 kr) przy głównym placu, prowadzone przez Czerwony Krzyż. Umiejętnie zorganizowana wystawa dokumentuje niemieckie bombardowania oraz morskie i powietrzne bitwy, w których obok Norwegów walczyli żołnierze państw sojuszniczych, w tym również Samodzielna Brygada Strzelców Podhalańskich pod dowództwem gen. Z. Szyszko-Bohusza. Zwiedzając muzeum trudno ukryć wzruszenie: obok niemieckich biczy ustawiono zabawki, robione przez jeńców rosyjskich dla miejscowej ludności, która pomimo groźby śmierci, ukradkiem przesyłała więźniom paczki z żywnością. W samym mieście znajduje się także pomnik marynarzy “Groma” (Groma Plass) przy Falbergetsrei, a na cmentarzu za dworcem kolejowym grób pięciu polskich żołnierzy.
Jeśli chce się zobaczyć Narwik i nie stracić przy tym zbyt wiele czasu, najlepiej wziąć udział w organizowanych tylko w lecie wycieczkach z przewodnikiem. Trasa zwiedzania obejmuje starą część miasta i wizytę na cmentarzu wojennym (1 dziennie o 15.00; 30 kr). Osobna, 1-godzinna wycieczka poświęcona jest wyłącznie portowi (1 dziennie o 13.00; 25 kr; spotkanie przy kompleksie LKAB, niedaleko głównego placu), gdzie można z bliska zobaczyć skomplikowane maszyny i dowiedzieć się do czego służą – ruda żelaza dostarczana jest do portu pociągami, a później za pomocą specjalnych taśm ładowana na statki (rocznie eksportuje się ok. 300 000 t). Szczegółowych informacji o wycieczkach udziela biuro turystyczne.
Po zwiedzeniu portu i cmentarza pozostaje jedynie wyprawa za miasto. Wyciąg krzesełkowy (poł. VI-poł. VIII codz. 10.00-1.00; 60 kr, najlepiej upewnić się w biurze turystycznym, czy nadal działa), ze stacją początkową, położoną w odległości 15 min drogi w górę za dworcem autobusowym, dowozi turystów na stok Fagernesfjellet (700 m), skąd przy dobrej pogodzie widoczny jest archipelag Lofotów, a w odpowiedniej porze ( od kon. V- poł. VII) również słońce o północy.
Przejście centrum Narwiku główną ulicą Kongens zajmuje ok. 15 min. Dworzec kolejowy – ze schowkami na bagaże – leży w północnej części miasta, blisko dworca autobusowego i biura turystycznego na Kongens gate 66 (kon. VI-poł. VIII, pn.-sb. 9.00-19.00, nd. 14.00-19.00; w pozostałe miesiące pn.-pt. 9.00-16.00; tel. 76943309). Obsługa służy rozkładami jazdy autobusów i rejsów promów oraz rezerwuje bilety na promy. Statki ekspresowe Hurtigbat z Svolvar na Lofoty odpływają z przystani na południe od centrum. Bilet w jedną stronę kosztuje 250 kr, ale posiadacze biletów InterRail upoważnieni są do 50% zniżki.
Norwegowie są bardzo dumni ze swych korzeni i pieczołowicie pielęgnują tradycje kulturowe, czego najbardziej widocznym elementem są stroje ludowe o różnej kolorystyce, wzorach i elementach (w zależności od regionu). Podczas obchodów święta narodowego, 17 maja, w całym kraju odbywają się uroczyste parady, których uczestnicy ubrani są w stroje ludowe. Norwegowie wkładaj ą je także z okazji innych świąt, zarówno państwowych, jak i rodzinnych. W całym kraju są również liczne muzea ludowe, przedstawiające budownictwo oraz kulturę odrębną dla każdego regionu. Dla obcokrajowca nie ma między nimi wielkiej różnicy i po obejrzeniu kilku skansenów każdy następny wygląda tak samo. Miejsca te najlepiej zwiedzać z przewodnikiem oraz w czasie wakacji, kiedy to można przyglądać się pracy rzemieślników, skosztować tradycyjnych wypieków i kupić coś na pamiątkę. nie ma mowy o zaśmiecaniu dróg lub miejsc publicznych, nie wspominając już o lasach czy górach. Ważne miejsce w kulturze norweskiej zajmują sagi – średniowieczne, ustnie przekazywane historie opowiadaj ące o życiu i dokonaniach mężnych ludzi. Wiele z tych opowieści spisano i te zachowały się do dzisiejszych czasów. Bardzo popularne jest też opowiadanie baśni, w których dominującą rolę odgrywają różne nadnaturalne stwory. Największą popularnością wśród nich cieszy się troll, który z czasem stał się jednym z symbolów Norwegii (można go znaleźć w każdym sklepie z pamiątkami). Jak głoszą legendy, istoty te mieszkają w gęstych lasach, na ośnieżonych szczytach gór lub w głębokich fiordach. Przybierają różny wygląd, ale przeważnie mają po cztery palce u rąk i nóg, długi nos, duży brzuch oraz ogon zakończony pędzelkiem włosów. Podobno nie są wrogo nastawione do ludzi, ale bywają złośliwe i wyrządzają różne psoty. Norwegowie to ludzie otwarci, sympatyczni i chętni do pomocy. Bardzo dbają o środowisko naturalne, tak więc nie ma mowy o zaśmiecaniu dróg lub miejsc publicznych, nie wspominając już o lasach czy górach. Oczywiście centra dużych miast, np. Oslo czy Bergen, nie są idealnie czyste, ale zdecydowana większość miasteczek i domów jest bardzo zadbana i schludna. Norwegowie dokładnie przestrzegają przepisów, w tym drogowych. Jeśli nie wolno w jakimś miejscu palić, to nikt tego nie zrobi, a jeżeli ustawiono znak ograniczenia prędkości – nikt nie pojedzie szybciej. Zakazów jest jednak niewiele i tak nie ma zakazu deptania trawników czy ogólnego zakazu fotografowania w muzeach, a jeśli już czegoś robić nie wolno, to naprawdę z istotnych względów. Większość norweskich zwyczajów nie różni się od ogólnoeuropejskich (w tym także polskich) zachowań. Chcąc więc odpowiednio się zachować, wystarczy przestrzegać ogólnych zasad savoir-vivreu. Jeśli ktoś nie jest czegoś pewny (np. jak i z czym jeść regionalne danie), wystarczy zapytać, a na pewno znajdzie się osoba, która udzieli wyczerpujących objaśnień.
Poza takimi miastami Norwegii jak Oslo, Bergen, Trondheim i Stavanger, turyści odwiedzają najczęściej malownicze fiordy. Fiordy położone są wzdłuż niemal całego wybrzeża i stanowią chyba najbardziej rozpoznawalną atrakcję turystyczną tego kraju. Fiordy to wąska, długa, głęboko wrzynająca się w ląd, często rozgałęziona i głęboka zatoka morska o nierównym dnie, stromych i skalistych zboczach. Fiordy Norweskie powstały przez zatopienie doliny (żłobu) lodowcowej, i tworzą niezapomniany jedyny w swoim rodzaju cud natury. Najbardziej popularny i konieczny do zobaczenia w Norwegii fiord to Geirranger.
Trondheim, nazywane do XVI w. Nidaros, to pełne uroku miasto z doskonale zachowanym starym centrum. Dzięki strategicznemu położeniu nad zatoką stanowiło przez długi czas siedzibę władz Norwegii. To tutaj zbierał się pierwszy norweski parlament, Ting, a miejscowa katedra była centrum życia religijnego, do którego przybywali pielgrzymi aż z Oslo. Choć niewiele na to wskazuje, dzisiejsze Trondheim posiadające uniwersytet i wspaniałą katedrę jest trzecim co do wielkości miastem norweskim.
Od wieków celem przybywających do Trondheim pielgrzymów była potężna katedra Nidaros, największa budowla Średniowiecza w Skandynawii. Wspaniale odrestaurowana po kilku pożarach i zniszczeniach z okresu reformacji, cieszy się mianem największej atrakcji miasta oraz jednego z najważniejszych zabytków Norwegii. Budynek, noszący do dziś starą nazwę miasta, wzniesiono na cześć króla Olafa II, ogłoszonego później świętym. Budowę kościoła rozpoczęto w poł. XI wieku, rozbudowywano go stopniowo, aby pomieścić coraz liczniejsze rzesze pielgrzymów. W 1152 r. budowla otrzymała prawa katedry, kiedy to Trondheim stało się arcybiskupstwem o władzy sięgającej aż po Orkady i wyspę Isle of Man. Katedra, tradycyjne miejsce pochówku rodzin królewskich, od 1814 r. stanowi miejsce koronacji wszystkich kolejnych monarchów Norwegii.
